سؤال

قرآن بیش از چهارده قرن پیش نازل شده است؛ از کجا مطمئن باشیم در طول این زمان دچار تغییر و تحریف نشده؟

--------------------------------------------------------

پاسخ کوتاه

از همان آغاز، قرآن فقط نوشته نشد؛

هزاران نفر آن را کامل حفظ می‌کردند و هم‌زمان ثبت می‌شد.

متنی که هم در سینه‌ها زنده بماند و هم در نوشته‌ها پایدار باشد،

تقریباً راهی برای تغییر پیدا نمی‌کند.

--------------------------------------------------------

پاسخ تفصیلی

۱. استدلال عقلی: هدف هدایت الهی با تحریف ناسازگار است

اگر کتاب آسمانی برای هدایت همه انسان‌ها تا قیامت نازل شده باشد، عقل حکم می‌کند که:

خداوند باید راه حفظ آن را فراهم کند؛

وگرنه فرستادن کتابی که بعداً تحریف شود، نقض غرض الهی خواهد بود.

بنابراین از نگاه عقل:

کتاب هدایت نهایی، باید مصون از تحریف باشد؛ وگرنه ارسال آن بی‌فایده می‌شود.

۲. شواهد تاریخی: قرآن از آغاز به‌صورت بی‌سابقه‌ای حفظ شد

الف) حفظ گسترده شفاهی

از همان زمان پیامبر، گروه زیادی قرآن را حفظ کامل می‌کردند.

این سنت در همه نسل‌ها ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که امروز نیز میلیون‌ها حافظ در سراسر جهان وجود دارد.

تحریف در متنی که هزاران نسخه زنده در حافظه انسان‌ها دارد، عملاً ناممکن است.

ب) کتابت هم‌زمان با نزول

آیات قرآن بلافاصله پس از نزول نوشته می‌شد.

نویسندگان وحی متعدد بودند؛ بنابراین امکان دستکاری فردی از بین می‌رفت.

نسخه‌های کهن باقی‌مانده از قرون نخست با متن امروز تطابق کامل دارند.

ج) اجماع بی‌سابقه امت

همه فرقه‌های اسلامی، با وجود اختلاف‌های گسترده فقهی و کلامی،

در متن واحد قرآن هیچ اختلافی ندارند.

چنین اجماعی در تاریخ کتاب‌های دینی کم‌نظیر است.

۳. دلایل نقلی (دینی)

الف) وعده صریح الهی به حفظ قرآن

در قرآن آمده است که خداوند خود نگهبان این کتاب است. (إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ) سوره حجر آیه 9.

این وعده اگر تحقق نیابد، به معنای نادرستی کلام الهی خواهد بود؛

در حالی که صدق الهی قطعی است.

ب) سیره پیامبر و مسلمانان نخستین

تأکید فراوان بر قرائت دقیق، حفظ و عرضه قرآن وجود داشت.

هرگونه اختلاف در قرائت فوراً اصلاح می‌شد.

این مراقبت پیوسته، راه تحریف را می‌بست.

۴. مقایسه با کتاب‌های دیگر

در بسیاری از متون دینی دیگر:

فاصله زمانی طولانی بین پیامبر و نگارش متن وجود دارد؛

نسخه‌های متعدد و متفاوت دیده می‌شود؛

زبان اصلی گاه از میان رفته است.

اما درباره قرآن:

فاصله نزول و نگارش تقریباً صفر است؛

متن واحد جهانی دارد؛

زبان اصلی همچنان زنده است.

این تفاوت تاریخی، احتمال تحریف را به‌شدت کاهش می‌دهد.

جمع‌بندی نهایی

اطمینان از عدم تحریف قرآن بر پایه مجموعه‌ای از دلایل است:

دلیل عقلی: کتاب هدایت نهایی باید محفوظ بماند.

واقعیت تاریخی: حفظ گسترده شفاهی، کتابت هم‌زمان، و اجماع امت.

دلیل نقلی: وعده الهی به صیانت از قرآن.

ترکیب این سه محور، اطمینانی عقلانی و تاریخی ایجاد می‌کند که متن کنونی قرآن همان متنی است که بر پیامبر نازل شده است.